Haber takibi - FİMED

Büyük İsrailli inşaat şirketlerinin gözü, savaşın yıkıma uğrattığı bölgenin onarımı için on milyarlarca dolara ihtiyaç duyulan Gazze Şeridi’nin yeniden inşa pazarına çevrilmiş durumda. Bu tabloda ticari çıkarlar, bölgenin geleceği, enkazın kaldırılması, mahallelerin ve altyapının yeniden inşasına ilişkin siyasi ve güvenlik kararlarıyla iç içe geçiyor.

İsrail gazetesi "Haaretz"  tarafından 15 Ekim 2026’da «Yıkımdan İnşaya: İsrailli şirketler Gazze’de milyarlarca doların peşinde» başlığıyla yayımlanan bir habere göre, büyük İsrailli inşaat şirketleri bölgenin yeniden inşası için milyar dolarlık sözleşmeler alabilmek amacıyla yarışıyor. Haber, sektördeki bir üst düzey yöneticinin şirketlerin bilgi topladığı ve siyasi yeşil ışığı beklediği yönündeki sözlerine yer verdi; yönetici henüz hiçbir sözleşme verilmediğini belirtti.

Enkazın kaldırılması.. ticari çıkarlar barındıran ilk aşama

Muhtemel ticari çıkarlar yalnızca yeni konut ve tesislerin inşasıyla sınırlı değil; binaların yıkılması, enkazın kaldırılması ve geri dönüştürülmesine ilişkin müzakereler de öne çıktı.

24 Haziran 2026’da "Jerusalem Post", «Walla» sitesine dayanarak, Gazze Şeridi’ndeki tesislerin geniş çaplı olarak yıkılması ve enkazının kaldırılması konusunda İsrailli şirketlerle müzakerelerin başladığını yazdı. Habere göre ortaya konan tasarı, muazzam miktardaki enkazın geri dönüştürülmüş inşaat malzemesine dönüştürülmesini, bir kısmının bölge dışına taşınmasını ve yeni konutların inşa edilmesi için alanların düzeltilmesini kapsıyor.

Haber, bir İsrailli güvenlik kaynağına dayanarak, Hamas’ın silahsızlandırılması ve bölgenin silahtan arındırılması dosyaları netleşmeden bu operasyonlara girişilmesine ilişkin endişelere yer verdi; bu da güvenlik kaygılarıyla enkazın kaldırılması ve yeniden inşa planlarının iç içe geçtiğini gösteriyor.

71,4 milyar dolar.. yeniden inşa için tahmin edilen ihtiyaç hacmi

Uluslararası tahminler, sözleşmeler etrafında rekabetin oluşabileceği pazarın büyüklüğünü gözler önüne seriyor. Avrupa Birliği, Birleşmiş Milletler ve Dünya Bankası tarafından hazırlanan ve sonuçları Nisan 2026’da yayımlanan ortak bir hasar ve ihtiyaç değerlendirmesi, Gazze’nin toparlanma ve yeniden inşa ihtiyaçlarını on yıla yayılan yaklaşık 71,4 milyar dolar olarak tahmin etti. Bunun 26,3 milyar doları, temel hizmetlerin yeniden tesisi, altyapının onarımı ve ekonomik toparlanmanın desteklenmesi için ilk on sekiz ayda kullanılacak.

Temmuz 2026’da "El Cezire"  tarafından yayımlanan bir habere göre, yüz binlerce konut birimi hasar gördü ya da yıkıldı; enkaz miktarı ise yaklaşık 66 milyon ton olarak tahmin ediliyor. Hastaneler, okullar, su ve kanalizasyon şebekeleri ile yollar da geniş çapta hasar gördü.

Bu rakamlar, yeniden inşanın bölgedeki en büyük ekonomik operasyonlardan biri olacağına işaret ediyor; ancak tahmin edilen paranın hâlihazırda hazır olduğu ya da İsrailli şirketlerin bundan belirli bir pay alacağı anlamına gelmiyor.

Enkaz: geri dönüşüm ile delillerin yok edilmesi endişesi arasında

Bu bağlamda, Birleşmiş Milletler Filistin toprakları özel raportörü Francesca Albanese, Eylül 2026’da, delillerin belgelenmesi ve insan kalıntılarının çıkarılması tamamlanmadan Gazze’deki enkazın kaldırılmasının, savaş sırasında işlendiğinden şüphelenilen ihlallere ilişkin delillerin zarar görmesine yol açabileceği uyarısında bulundu.

«Reuters» ajansının «Jerusalem Post»ta yayımlanan bir haberine göre Albanese, enkaz kaldırma çalışmalarına katılan İsrail şirketlerinin varlığına işaret etti; ancak haberde bu şirketlerin adları belirtilmedi. Ayrıca geniş çaplı enkaz kaldırma çalışmaları başlamadan önce delillerin toplanması ve insan kalıntılarının tespit edilmesi çağrısında bulundu.

Bu endişeler, Gazze’nin enkazıyla ilgilenmenin yalnızca inşai ya da ticari bir mesele olmadığını doğruluyor; enkaz aynı zamanda yıkılmış evleri ve kişisel eşyaları barındırıyor, kayıpların kalıntılarını ve olası ihlallere ilişkin soruşturmanın ihtiyaç duyduğu maddi delilleri içerebilir.

İmar önceliklerini kim belirliyor, ihaleleri kim alıyor?

Bu gelişmeler, beklenen yatırım hacmini aşan soruları gündeme getiriyor: Gazze’nin yeniden imar önceliklerini kim belirleyecek? İhaleleri kim denetleyecek ve hangi şirketlerin yeterli olduğunu kim tespit edecek? Finansmanın, süreci dış siyasi ya da ticari çıkarlara tabi kılmak yerine halkın ihtiyaçlarına yönlendirilmesini hangi güvenceler sağlayacak?

«El Cezire» ve Oxfam’ın aktardığı uluslararası değerlendirmeler, Filistinlilerin iyileşme ve yeniden imar sürecinin başında yer alması, yerel şirketlerin ve iş gücünün desteklenmesi, kamusal hizmetlerin ve altyapının yeniden inşa edilmesi gerektiğini vurguluyor.

Özet

Raporlar, birbirine paralel iki ekonomik güzergâhı ortaya koyuyor: enkaz kaldırma, yıkım ve inşaat malzemelerinin geri dönüştürülmesine ilişkin müzakereler ve büyük İsrail şirketlerinin milyarlarca dolarlık yeniden imar ihaleleri için rekabeti. Ancak ticari çıkarların ve ön müzakerelerin varlığı ile ihalelerin ya da paranın fiilen alınması arasında temel bir fark var.

Kilit soru ise şu olmaya devam ediyor: Gazze’nin yeniden imarı Filistinlilerin ihtiyaçları, hakları ve öncelikleri doğrultusunda mı yönetilecek, yoksa siyasi ve güvenlik kısıtlamaları sürerken şirketlerin rekabet ettiği bir pazara mı dönüşecek? Bu sırada bölge halkı, yıkımın, yerinden edilmenin, konut ve yaşam imkânlarını yitirmenin en ağır bedelini ödemeye devam ediyor.