Takip - FİMED

Yeni bir İsrailli makale, 7 Ekim 2023 saldırısı öncesinde Hamas ile İsrail arasında işleyen gizli bir iletişim kanalının oynadığı role dair çarpıcı bir olasılığı gündeme getirerek, Hamas'ın merhum lideri Yahya Sinuvar'ın bu kanalı İsrail'i kandırmaya ve hareketin geniş çaplı bir askeri çatışma değil, sükûnet ile bir uzlaşı arayışında olduğu inancını yerleştirmeye yönelik daha geniş bir planın parçası olarak kullanıp kullanmadığını sorguluyor.

İsrail gazetesi Maariv, İsrailli araştırmacı Yohanan Dahuh-Halevi'nin «Kudüs Dış İlişkiler ve Güvenlik Merkezi»nde kaleme aldığı ve eski Fetih yetkilisi Dr. Süfyan Ebu Zeyde ile Hamas arasında gerçekleşen temasları, bu temasların 7 Ekim saldırısı öncesinde İsrail değerlendirmelerinin şekillenmesindeki olası rolünü ele alan bir makaleye dayanan bir rapor yayımladı.

Filistin yönetiminde eski bakan ve Fetih hareketinde eski lider kadrodan olan Ebu Zeyde, saldırıdan haftalar önce Sinuvar'dan mesajlar almasının ardından, bazı raporlarda «kömür gözler» olarak anılan, Sinuvar ile ilan edilmemiş bir iletişim kanalının sahibi olarak ortaya çıkmıştı.

2022'de başlayan gizli kanal

Makaleye göre temaslar, Hamas'ın İsrail tarafına mesaj iletmek amacıyla Ebu Zeyde ile bir iletişim kanalı açtığı Mart 2022'de başladı.

Temaslar başlangıçta Gazze Şeridi'nde tutulan İsrailli asker ve sivillerin cenazelerinin iadesi karşılığında Filistinli esirlerin serbest bırakılmasını öngören bir anlaşmaya varılması olasılığını ele alırken, sonrasında sükûnet, ekonomik kolaylıklar ve Şerit'te altyapının geliştirilmesine ilişkin daha geniş düzenlemelere varılması olasılığını kapsayacak şekilde genişledi.

İsrail analizine göre, Filistin ve İsrail tarafları kanalı anlaşmalara varılabilecek gerçek bir yol olarak ele alırken, makale farklı bir olasılığı ortaya atıyor: Sinuvar'ın bizzat müzakereleri, İsrail'de Hamas'ın savaş seçeneği yerine sükûneti ve ekonomik kolaylıkları tercih ettiği izlenimini pekiştirmek için kullanmış olması.

14 Eylül toplantısı.. ve saldırı sonrasına verilen randevu

Analiz özellikle Ebu Zeyde'nin 7 Ekim saldırısı öncesinde Sinuvar ile gerçekleştirdiği son görüşmeye odaklanıyor. 14 Eylül 2023'te ikili, Hamas'ın gerçekleştirdiği ve diğer senaryoların yanı sıra Gazze Şeridi çevresindeki yerleşimleri kontrol altına almayı da canlandırdığı askeri tatbikattan yalnızca iki gün sonra bir araya geldi.

Makalenin dayandığı anlatıma göre Sinuvar, görüşme sırasında temasları ileriye taşımak amacıyla İsrail tarafına güçlü bir mesaj iletilmesini talep etti.

Ancak dikkat çeken nokta, Ebu Zeyde ile Sinuvar arasında 8 Ekim 2023'te, yani Hamas'ın Gazze çevresindeki İsrail kasabalarına ve mevzilerine saldırısını başlattığı tarihten yalnızca bir gün sonrası için yeni bir görüşme yapılması konusunda anlaşılmasıydı.

Dahuh-Halevi, görüşme tarihinin önceden saldırının ertesi gününe belirlenmesinin, dolaylı da olsa, Sinuvar'ın hâlâ sükûnet ve uzlaşı sürecine bağlı olduğu yönündeki İsrail algısını pekiştirmeye katkıda bulunmuş olabileceği görüşünde.

Bu randevu «duman perdesinin» bir parçası mıydı?

Analize göre temasların sürmesi, saldırıya yönelik gizli askeri hazırlıkla eşzamanlı olarak, İsrail içinde Hamas'ın ekonomik düzenlemeler ve uzun vadeli sükûnet arayışında olduğu yönündeki yaygın kanının korunmasına yardımcı olmuş olabilir.

Makale, bunun 7 Ekim öncesinde İsrail güvenlik birimlerinin elinde bulunan, ancak geniş çaplı bir saldırının yakın olduğuna dair kanıt olarak yorumlanmayan diğer göstergelerle eşzamanlı gerçekleştiğine işaret ediyor.

Araştırmacı, sükûnet mesajları, iletişim kanalının sürmesi ve askeri hazırlıkların gizlenmesinin bir araya gelmesinin, Hamas'ın aynı anda saldırıyı gerçekleştirmeye hazırlanırken sükûnet arayışında olan bir taraf görüntüsünü korumayı amaçlayan daha geniş bir aldatma sürecinin parçasını oluşturmuş olabileceği sonucuna varıyor.

Hamas'ın hesaplarında İsrail'in iç krizi

Analiz yalnızca Ebu Zeyde kanalıyla sınırlı değil; olası aldatma planını Hamas'ın 2023 yılı boyunca İsrail'deki iç duruma ilişkin değerlendirmesiyle ilişkilendiriyor. Makale, Hamas içindeki çevrelere atfedilen belge, açıklama ve yayınlara işaret ederek hareketin İsrail'deki siyasi krizi ve geniş çaplı protestoları, ayrıca bir dizi yedek askerin askerlik hizmeti için gönüllülüğünü reddettiğini ya da askıya aldığını yakından takip ettiğini belirtiyor.

İsrail analizine göre Hamas liderliği bu gelişmelerde İsrail'in askeri hazırlığında ve caydırıcılığında olası bir gerilemenin işaretlerini gördü.

Makale ayrıca İzzeddin el-Kassam Tugayları'na bağlı askeri istihbaratın Temmuz 2023'te Sinvar'a o aşamada askeri bir çatışmadan kaçınmasını ve İsrail'deki iç krizin derinleşmesine imkân tanımasını tavsiye ettiğini belirtiyor.

Dahuh-Halevi, sonraki gelişmelerin Hamas liderliğinde İsrail'in istismar edilebilecek bir zayıflık döneminden geçtiği inancını güçlendirdiği görüşünde.

Ebu Zeyde.. «aldatılmış ortak» mı?

Bununla birlikte analiz önemli bir noktanın altını çiziyor: Makalede aktarıldığına göre, Süfyan Ebu Zeyde'nin saldırı planından haberdar olduğuna ya da plana katıldığına dair bir işaret bulunmuyor.

Hatta ortaya konan varsayım bunun tersini öne sürüyor; eğer iletişim kanalı gerçekten Sinvar'ın aldatma planı kapsamında kullanıldıysa, Ebu Zeyde yalnızca müzakere sürecinin ciddiyetine inanan bir taraf olabilirken Hamas liderliği kanaldan farklı bir amacı gerçekleştirmek için yararlanıyordu.

Böylece makale, «kömür gözler» kanalının ikili bir işlev görmüş olabileceği ihtimalini ortaya koyuyor: Görünürde müzakere ve sakinleşme yolu, aynı zamanda 7 Ekim saldırısından önceki stratejik yanıltma sürecinin olası bir unsuru.