Yerleşimlere Batı'dan milyonlar: Para sınırları nasıl aşıyor?

FİMED – Takip

Ru'ya Siyasi Kalkınma Merkezi'nin bir raporu, İngiltere ve ABD'den başlayıp hayır kurumları, kâr amacı gütmeyen kuruluşlar ve çevrim içi bağış toplama platformları aracılığıyla Batı Şeria'daki İsrail yerleşimleri ve karakol yerleşimlerle bağlantılı kurum ve projelere ulaşan finansman ağlarını ortaya koydu.

22 Eylül'de yayımlanan rapora göre bu akışlar, dernek ve dini kurumlara verilen hibeler, yerleşimler içindeki projelerin finansmanı ve güvenlik ve lojistik destek arasında dağılıyor; para nihai alıcıya ulaşmadan önce aracı kuruluşlardan geçebiliyor.

İngiltere'den 28 milyon sterlin

Ru'ya Merkezi, araştırmacıların 32 İngiliz hayır kurumunu son yıllarda yerleşimlerde faaliyet gösteren kuruluşlara en az 28 milyon sterlin aktarmakla ilişkilendirdiğini aktardı.

Bu veriler, İngiliz milletvekili Melanie Ward'ın Haziran 2026'da İngiltere ve Galler Hayır Kurumları Denetim Kurulu'na sunduğu, bu paraların izlediği yolların ve hayır işlerini düzenleyen kurallara uygunluğunun incelenmesini talep eden şikâyet kapsamında ortaya çıktı.

Mekanizmanın bir kısmı, uygun hayır kurumlarının uygun bağışların her bir sterlini için 25 peni tutarında vergi desteği talep etmesine imkân tanıyan İngiltere'nin Gift Aid sistemiyle bağlantılı.

Rapora göre Ward, incelenen tutarlarla bağlantılı olası vergi desteğinin 5,6 milyon sterline ulaşabileceğini tahmin etti; ancak rakamın bir tahmin olduğu ve bu büyüklükte resmi devlet ödemelerine ilişkin bir açıklama olmadığı belirtildi.

Susya ve El Halil'e ulaşan paralar

Raporda yer alan en dikkat çekici örnekler arasında, rapora göre Batı Şeria'nın güneyindeki Susya yerleşiminde «Bnei Akiva»ya bağlı bir dini okula yaklaşık 5,7 milyon sterlin aktaran Kasner Charitable Trust ve UK Toremet bulunuyor.

Rapor ayrıca 2019-2024 yılları arasında El Halil'deki bir dini okula yaklaşık 200 bin sterlin aktaran Friends of Yeshivat Shavei Hevron derneğine de dikkat çekti.

Rapora göre aktarımlar arasında 2023'te 58.200 sterlin ve 2024'te 21.360 sterlin yer alırken, derneğin 2023 hesapları Gift Aid sistemi kapsamında iki bin sterlini aşan bir talepte bulunulduğunu gösterdi.

Amerikan kanalı

ABD'de vergiden muaf kâr amacı gütmeyen kuruluşların, özellikle de 501(c)(3) maddesi kapsamında sınıflandırılan ve ABD'deki bireylerden bağış toplayıp ardından faaliyetlerini düzenleyen kurallar çerçevesinde yurt dışındaki kuruluşlara hibe verebilen kuruluşların rolü öne çıkıyor.

Ru'ya Merkezi, bir çalışmaya dayanarak Amerikan derneklerinin 2009-2013 döneminde yerleşimlere yaklaşık 220 milyon dolar aktardığı tahminini aktardı.

Raporun ele aldığı kuruluşlar arasında Central Fund of Israel ile birlikte Beit El yerleşimindeki proje ve kurumlarla bağlantılı American Friends of the Bet El Yeshiva Center ve Israel Empowered yer alıyor.

Kitlesel fonlama bağış çemberini genişletiyor

Finansman ağları geleneksel derneklerle sınırlı değil; aralarında IsraelGives , JGive , Givechak ve Charidy'nin de bulunduğu kitlesel fonlama platformları da tablonun bir parçası haline geldi.

Rapora göre Aralık 2023'te yayımlanan bir gazetecilik soruşturması, platformlardan birinde 450 aktif kampanya bulunduğunu, bunların 204'ünün 7 Ekim'den sonra başladığını ve bazılarının orduyla veya yerleşim topluluklarıyla bağlantılı kuruluşlar için saha teçhizatı ve lojistik destek finansmanı talep ettiğini ortaya koydu.

Tespit edilen askeri, yarı askeri ve yerleşim kampanyalarına verilen taahhütlerin değeri yaklaşık 5,3 milyon dolar olarak tahmin edildi.

Yaptırım uygulanan Yahudi yerleşimciler için kampanyalar

Rapor, ABD veya İngiltere'nin daha önce yaptırım uyguladığı kişi veya kuruluşlar lehine düzenlenen bağış kampanyalarına da değindi.

Raporun Associated Press'e dayanarak aktardığı vakalar arasında, Givechak platformunda El Halil'in güneyindeki «Meitarim Çiftliği» karakol yerleşimiyle bağlantılı bir Yahudi yerleşimci için birkaç gün içinde 140 bin doları aşan bağış toplayan bir kampanya bulunuyor.

Rapor ayrıca ABD yaptırımlarına tabi bir Yahudi yerleşimci için 31 bin doları aşan bağış toplayan bir kampanyaya ve JGive platformunda Batı Şeria'daki çiftliklerde çalışacak silahlı gönüllüler toplamak için yaklaşık 24 bin dolar toplayan bir başka kampanyaya dikkat çekti.

Paranın izini sürmek neden zor?

Ru'ya Merkezi'ne göre temel sorunlardan biri finansman halkalarının çokluğu; para bağışçıdan bir hayır kurumuna, oradan bir aracı kuruluşa veya bağış platformuna, ardından Batı Şeria'daki bir kuruluşa ya da projeye geçebiliyor.

Ayrıca tek bir dernek fonlarını hem İsrail içindeki hem de Batı Şeria'daki faaliyetleri finanse etmek için kullanabiliyor; bu da bağışların nihai varış noktasını belirlemeyi daha da karmaşık hale getiriyor.

Rapor, bu akışların izini sürmenin vergi beyannameleri, dernek kayıtları, bağış kampanyası sayfaları, hibeler, yararlanıcı kuruluşlar ve paranın harcandığı projenin konumu arasında bağlantı kurmayı gerektirdiğine işaret ediyor.

Öne çıkan rakamlar