FİMED – Takip

İsrail'in Globes gazetesi, açık kaynaklardan elde edilebilen bilgilerin toplanması ve analizinde uzmanlaşmış ve "Hatsav" olarak bilinen İsrail istihbarat sisteminin, birimin önceki biçimiyle 2021'de kapatılmasının ardından yeniden inşa edildiğini ortaya koydu. Gazete, yeni sistemin kaynaklar, insan gücü ve teknik donanımda büyük bir artışla Ocak 2026'da operasyonel hâle geldiğini belirtti.

Gazetenin aktardığı bilgiler, İsrail askeri istihbaratı içinde TikTok, Telegram, medya ve sosyal ağlar dahil internette kamuya açık olarak yayımlanan içeriğe, operasyonel kullanımlara sahip istihbarata dönüştürülebilecek bir kaynak olarak yaklaşma yönünde artan bir dönüşüme ışık tutuyor.

Küçük bir birimden bağımsız bir sisteme

Globes'a göre "Hatsav" birimi 2021'de kapatıldı; kabiliyetlerinin bir kısmı farklı araştırma birimlerine dağıtıldı, bazı uzmanlık kabiliyetleri ise başka birimler bünyesinde tutuldu.

Ancak gazeteye göre sonraki yılların deneyimi, özellikle de 7 Ekim 2023 olayları, açık kaynak bilgileri toplayan, çözümleyen ve istihbari bir bağlama yerleştiren uzman ve merkezi bir yapıya duyulan ihtiyaç meselesini yeniden gündeme getirdi.

Globes, İsrail ordusunun 7 Ekim'den sonra İsrailli esirlerin yerlerini belirlemek ve sahada neler olup bittiğini anlamak amacıyla, sosyal medyada dolaşan fotoğraf, video ve paylaşımlar dahil Gazze Şeridi içinden yayımlanan materyallerin önemini keşfettiğine dikkat çekiyor.

Öte yandan gazete, eski bir İsrailli güvenlik yetkilisinin, sorunun mutlaka bilgi eksikliği olmadığını, asıl sorunun 7 Ekim saldırısından önce kurumun değerlendirmelerine hâkim olan ve kendisinin "konsept" olarak nitelendirdiği yaklaşımın sürmesi ortamında bilginin istihbarat kurumu içinde nasıl yorumlandığı olduğunu söylediğini aktardı.

"Hatsav"ın yeniden inşası

Habere göre İsrail ordusu 2023 başında, araştırmacıların açık kaynak istihbaratıyla çalışma kabiliyetlerini geliştirmek amacıyla "Netivot" adlı bir eğitim ve bilgi sistemi üzerinde çalışmaya başladı.

Ancak Ekim 2023'te Gazze savaşının patlak vermesi, projenin henüz tamamlanmadığı ya da gereken operasyonel aşamaya geçmediği bir döneme denk geldi.

Ocak 2026'da yeni sistem, daha bağımsız bir statü ve daha büyük teknik kabiliyetler ve insan kaynaklarıyla doğrudan Askeri İstihbarat Dairesi'ne bağlı bağımsız bir operasyonel yapıya dönüştü.

Globes'a göre yeni versiyondaki insan gücü, 2021'de kapatılan birimin üç katına ulaştı; buna özellikle yapay zekâ alanında artan teknoloji yatırımları da eşlik etti.

İstihbarat kaynağı olarak TikTok ve Telegram

Gazete, yeni sistemin yalnızca haberleri ve geleneksel kaynakları izlemekle yetinmediğini, geniş bir dijital platform yelpazesinden bilgi topladığını ortaya koyuyor. Habere göre bu kaynaklar arasında TikTok, Telegram, haber siteleri, hesaplar ve sosyal ağların yanı sıra kullanıcıların paylaştığı fotoğraf ve videolar da bulunuyor.

Görev, paylaşımları toplamakla yetinmemek, daha kapsamlı bir istihbarat tablosu ortaya koymak amacıyla bunları analiz etmek ve başka bilgilerle ilişkilendirmek.

Globes'a göre açık kaynaklardan elde edilen bazı bilgiler, askeri hedeflerin belirlenmesine katkı da dahil olmak üzere taktik düzeye ulaşabiliyor.

İran'dan gelen fotoğraflar operasyonel bilgiye dönüşüyor

Haber, İran'la savaştan bir örnek veriyor: Gazeteyle konuşan kaynaklara göre İranlı askerlerin askeri üslerden paylaştığı fotoğraflar, yüzlerce hedefin belirlenmesine katkıda bulunan bir istihbarat tablosunun oluşturulmasına yardımcı oldu. Gazete bu bilgileri, İranlı askeri yetkililerin hedef alınması da dahil olmak üzere İsrail'in sonraki operasyonlarıyla ilişkilendiriyor.

Burada açık kaynak istihbaratının en önemli işlevlerinden biri öne çıkıyor: Kamuya yayımlanmış bir materyali, diğer istihbarat kaynaklarıyla birleştirilebilecek bir bilgiye dönüştürmek.

Yapay zekâ insan unsurunu ortadan kaldırmıyor

Yapay zekâya yönelik artan yatırıma rağmen Globes, İsrail istihbarat camiasından bir yetkilinin kurumun teknolojiyi insanın yerine geçen bir şey olarak görmediğini söylediğini aktarıyor. Kaynak, özellikle çok kaynaklı ve çelişkili bilgiler ile etki kampanyalarıyla dolu ortamlarda bilgi analiz edilirken dilin, kültürün ve siyasi ve dini bağlamın anlaşılmasının önemine dikkat çekiyor.

Zorluk, açık kaynağın bilginin mutlaka doğru olduğu anlamına gelmemesinde yatıyor: Paylaşımlar bir dezenformasyon kampanyasının, propagandanın ya da alıcıyı etkilemeye yönelik kasıtlı bir girişimin parçası olabilir. Bu nedenle analiz süreci, bilgiyi istihbarat tablosuna dahil etmeden önce kaynağın doğrulanmasına, arka planının anlaşılmasına ve yayımladıklarının başka kaynaklarla karşılaştırılmasına dayanıyor.

Stratejik düzeyden savaş alanına

Gazeteye göre yeni sistemin rolü stratejik değerlendirmeler hazırlamakla sınırlı değil, askeri operasyonların yönetimiyle bağlantılı taktik düzeye de uzanıyor. Bu, bir fotoğrafın, videonun ya da bir sosyal medya paylaşımının başka coğrafi, askeri veya zamansal bilgilerle ilişkilendirildiğinde farklı bir istihbari değer kazanabileceği anlamına geliyor.

Globes, bir istihbarat yetkilisinin, açık kaynak istihbaratından elde edilen bilginin artık hem stratejik hem taktik düzeyde mevcut olduğunu söylediğini aktarıyor.

7 Ekim dersi: Bilgi vardı, peki nasıl okundu?

İsrail kaynaklı içerik, güvenlik kurumunun 7 Ekim sonrasındaki değerlendirmelerinin önemli bir yönünü ortaya koyuyor. Habere göre Hamas Hareketi, saldırıdan önceki yıllarda çitin aşılması, mevzilerin ele geçirilmesi, insansız hava araçlarının kullanılması, indirme ve çatışma operasyonlarının simülasyonlarını içeren askeri tatbikat görüntüleri yayımlamıştı.

Haber ayrıca İsrail'le geniş çaplı bir çatışma senaryolarından açıkça söz eden Filistinli söylemlere ve medya materyallerine de işaret ediyor. Buna rağmen bu materyaller, saldırının zamanını belirleyen ya da onu önleyen bir istihbarat değerlendirmesine dönüşmedi.

Globes, eski bir güvenlik yetkilisinin, sorunun salt bilgi eksikliğinden daha derin olduğunu ve açık kaynak bilgilerinin tek başına kurum içindeki hâkim algıyı değiştirmeye yetmediğini söylediğini aktarıyor.

Bu nokta önemli: Bilginin kamusal alanda bulunması, istihbarat kurumunun onu mutlaka doğru biçimde yorumlayacağı ya da ona gereken ağırlığı vereceği anlamına gelmiyor.

Dijital alanı izleyen istihbarat

"Hatsav"ın yeni biçimiyle geri dönüşü, İsrail istihbarat çalışmalarının niteliğindeki bir dönüşümü ortaya koyuyor: Sosyal ağlar artık yalnızca bir medya ya da sosyal alan değil, bilgi toplama ortamının bir parçası hâline geldi. Bu, kamuya açık paylaşımların, fotoğrafların ve videoların gizli istihbarat kaynaklarının yanı sıra analiz, karşılaştırma ve olayları ilişkilendirme süreçlerine dahil edilebileceği anlamına geliyor.

Ancak haberin kendisi bu kabiliyetin sınırlarını da öne çıkarıyor: Gerçek bilgiyi yanıltıcı bilgiden ayırt etmenin, bilginin ortaya çıktığı bağlamı anlamanın ve yapay zekâyı insan analizinin yerine geçen bir araç olarak görmemenin gerekliliğini vurguluyor.

Sonuç

Globes'un haberi, İsrail'in 7 Ekim deneyiminin ardından teknoloji ve yapay zekâyla desteklenen, devasa miktarda dijital içerikle başa çıkabilen daha büyük ve daha bağımsız bir sistem kurarak açık kaynak istihbaratını yeniden şekillendirdiğini ortaya koyuyor.

Dikkat çekici olan, İsrail anlatısına göre TikTok, Telegram ve diğer platformların artık yalnızca kamuoyunu izleme kaynakları olmaktan çıkıp operasyonel düzeye ulaşabilen istihbarat üretim zincirinin bir parçası hâline gelmesi.

Aynı zamanda 7 Ekim deneyimi, istihbarat sorununun her zaman bilginin yokluğuyla ilgili olmadığını, bilginin karar alma sürecinde nasıl okunduğu, nasıl ilişkilendirildiği ve ona ne kadar ağırlık verildiğiyle de ilgili olabileceğini gösteriyor.